Polskie regulacje dotyczące kryptowalut: przeszkody dla lokalnych firm, szanse dla zagranicznych. „Żaden kraj Europy nie podchodzi do tego podobnie” -

„`html

Opóźnienia w regulacji kryptowalut w Polsce

Polski rynek kryptowalut miał zostać uregulowany już osiem miesięcy temu, jednak odpowiednia ustawa nadal znajduje się na etapie prac sejmowych. Obecna wersja przepisów jest bardziej rygorystyczna niż regulacje unijne, a jej zaostrzenie dotyczyć będzie wyłącznie polskich podmiotów. Pojawia się również perspektywa prezydenckiego weta.

Stan wdrażania unijnej dyrektywy w Polsce

Unijne rozporządzenie MiCA, które reguluje rynek kryptowalut w europejskich państwach członkowskich, zaczęło obowiązywać 31 grudnia 2024 roku. Jednak każda z krajowych administracji musi je odpowiednio wprowadzić. Polska znalazła się wśród trzech krajów Unii Europejskiej, które dotąd tego nie zrobiły. Eksperci wskazują, że polskie rozwiązania są nie tylko rozbudowane i skomplikowane, ale także wyjątkowo rozległe — tekst projektu ustawy wraz z rozporządzeniami liczy aż 334 strony, przewyższając tym samym długość samej unijnej dyrektywy.

Według specjalistów, proces legislacyjny wydłuża się również ze względu na długaśny i nadmiernie zbiurokratyzowany charakter polskich przepisów. Przykłady innych krajów wskazują, że implementacja może być znacznie krótsza i zwięzła: Rumunia – 16 stron, Austria – 23, Irlandia – 24. Całość dokumentacji powiązanej z polską ustawą, łącznie z uzasadnieniami, sięga 1228 stron.

Przykład gold-platingu i wpływ na krajowy rynek

Zdaniem rozmówców, obecny projekt ustawy to przykład tzw. gold-platingu — wprowadzenia restrykcji wychodzących poza wymagania unijne. Takie podejście nie tylko komplikuje życie przedsiębiorcom, ale może wręcz utrudnić ochronę klientów. Zbyt złożone przepisy bywają trudne do zrozumienia zarówno dla nadzoru, jak i usługobiorców oraz samych firm.

Ustawa przewiduje surowe kary nawet za najmniejsze przewinienia.
Nakłada dodatkowe, krajowe ograniczenia, których nie wymagają przepisy unijne.
Taka forma regulacji może działać odstraszająco na polskie firmy, które zamiast ubiegać się o licencje w Polsce, wybiorą działalność zagraniczną.

Polski rynek regulacji kryptowalut staje się jednym z najbardziej restrykcyjnych na tle Europy, przez co konsumenci w coraz większym stopniu muszą korzystać z zagranicznych platform.

Kontrowersje wokół przepisów i ich konsekwencje

Wpływ ustawy na małych i dużych graczy

Konstrukcja ustawy faworyzuje największe podmioty – takie jak banki i domy maklerskie – natomiast uderza w mniejsze firmy oraz startupy działające na rynku kryptowalut. Koszty licencyjne oraz wymogi działalności stawiają ich w trudnym położeniu, zniechęcając do ubiegania się o polskie pozwolenia.

Regulator, czyli KNF, zyskuje szerokie kompetencje, np. prawo do zamrażania rachunków firm na okres do 6 miesięcy, co może prowadzić do bankructwa podmiotów w branży o dynamicznym charakterze.
Możliwość blokowania domen internetowych na mocy decyzji urzędnika, bez realnej ścieżki odwoławczej, budzi sprzeciw prawników i jest oceniana jako niezgodna z Konstytucją.
Kwestie podatkowe opisane w ustawie są nieprecyzyjne i mogą prowadzić do absurdalnych obciążeń dla emitentów tokenów.

Bezpieczeństwo inwestorów oraz skutki społeczne

Obecny brak nowej ustawy pozwala na legalną działalność setkom podmiotów, które łatwo uzyskały wpis w krajowym rejestrze, co stwarza luki sprzyjające działalności potencjalnych oszustów. Nowa implementacja MiCA mogłaby te trudności ograniczyć, jeśli będzie rzeczywiście efektywna.

Nieprzemyślane blokowanie stron internetowych nie zapewni automatycznego zwrotu środków klientom, a może wręcz uniemożliwić składanie reklamacji. Ostatecznie, jedyną skuteczną ochroną inwestorów powinna być transparentność zasad prowadzenia działalności i właściwy nadzór, a nie zbytnie restrykcje, które eliminują rynek krajowy na rzecz zagranicznego.

Wpływ na firmy finansowe i rynkowe trendy

Projekt ustawy utrudnia także wejście na rynek polskim domom maklerskim — usunięto zapisy umożliwiające im świadczenie usług związanych z kryptoaktywami, choć wymaga tego unijne MiCA. W efekcie, niektóre firmy już planują uzyskanie zezwoleń w innych państwach UE i świadczenie usług polskim klientom bez udziału polskiego regulatora ani wpływów podatkowych do krajowego budżetu.

W pierwotnej wersji projektu przewidziano „przepięcie” licencji maklerskiej na działalność związaną z kryptowalutami, lecz zapis ten został usunięty bez szerokich konsultacji.
Jest to działanie wbrew postulatowi krajowych instytucji finansowych oraz KNF i NBP.

Perspektywy dalszych prac i postulaty zmian

Prezydent zapowiedział, że w obecnej formie ustawa może zostać zawetowana. Przewidywane są dwa scenariusze: albo rząd przygotuje nową propozycję bardziej odpowiadającą potrzebom rynku, albo inicjatywę przejmie opozycja. W dyskusjach pojawiają się postulaty m.in. o uproszczenie przepisów, redukcję kar oraz powołanie nowego urzędu odpowiedzialnego za nadzór nad rynkiem kryptowalut i nowoczesnymi technologiami.

KNF uznawany jest przez część środowiska za odpowiedni organ do nadzoru nad tą branżą, jednak by efektywnie pełnić tę rolę, według ekspertów, powinien wykazać się większą elastycznością i otwartością na innowacje.

Bez względu na przyjęte rozwiązania, inwestorzy nadal będą obecni na rynku kryptowalut, niezależnie od lokalnych regulacji. Już teraz ich liczba w Polsce przekracza 3 miliony, co jest wyraźnym trendem wzrostowym na rynku finansów cyfrowych. Pytanie pozostaje, czy nowe prawo będzie wspierać rozwój branży, czy raczej przyczyni się do jej dalszego odpływu za granicę.

„`