Rozkwit prywatnego długu niepokoi Wall Street. W Polsce rynek dopiero się rodzi

„`html

Wzrost i ryzyka rynku długu prywatnego

Debata na temat potencjalnej bańki związanej ze sztuczną inteligencją nie słabnie na Wall Street, jednak to rynek długu prywatnego – znany w Polsce i Europie jako private debt, a w Stanach Zjednoczonych jako private credit – również przyciąga coraz więcej uwagi ekspertów. Niektórzy z nich określają go nawet mianem potencjalnego zagrożenia dla światowego systemu finansowego.

Obawy dotyczące systemowego ryzyka

Jeffrey Gundlach, uznany inwestor i szef DoubleLine Capital, ostrzega, że kolejny poważny kryzys finansowy może wybuchnąć właśnie w sferze długu prywatnego, dostrzegając w tym rynku podobieństwa do sytuacji sprzed kryzysu finansowego w 2008 roku. Obawy te zaostrzyły bankructwa First Brands Group oraz Tricolors Holdings z branży motoryzacyjnej w USA, które finansowały się między innymi poprzez instrumenty private debt. Jamie Dimon, prezes JP Morgan, wskazuje, że pojedynczy przypadek upadłości to często sygnał szerszych problemów. Straty poniosły różne instytucje: JP Morgan odnotował stratę na poziomie 170 mln USD, natomiast bank Jefferies musiał odpisywać ponad 700 mln USD w pożyczkach dla First Brands.

Eksperci uspokajają jednak, że obawy o ryzyko systemowe nie znajdują potwierdzenia w fundamentach. Przemysław Paprotny z PwC twierdzi, że incydenty w USA mają marginalne znaczenie w skali globalnego rynku wycenianego na 2 biliony dolarów. Rafał Lis z domu maklerskiego CVI podkreśla, iż przypadki First Brands oraz Tricolors dotyczyły nie tylko długu prywatnego, ale głównie kredytów konsorcjalnych skierowanych do wehikułów inwestycyjnych typu CLO. Jego zdaniem, przedstawianie nieprawdziwych informacji jako zabezpieczenia nie jest zjawiskiem powszechnym ani na rynku prywatnym, ani publicznym.

Zmiany i perspektywy rozwoju rynku

Rynek private debt dynamicznie się rozwija. W 2000 roku jego wartość sięgała zaledwie 46 miliardów dolarów, natomiast według danych Federal Reserve, w 2023 roku sektor ten wzrósł do 1 biliona dolarów, a szacunki na rok bieżący mówią już o 3 bilionach dolarów. Dla porównania, prognozowane PKB Polski na 2025 rok ma być niewiele wyższe niż 1 bilion dolarów.

Według Rafała Lisa, na rozrost rynku wpłynęła konsolidacja sektora bankowego w USA oraz wprowadzenie ostrzejszych wymogów kapitałowych po kryzysie z 2008 roku. Początkowo private debt służył finansowaniu przejęć lewarowanych (LBO), jednak później zaczął umożliwiać finansowanie działalności bieżącej firm – zarówno w zakresie kapitału obrotowego, jak i inwestycji. Skutkiem jest coraz niższy udział banków w udzielaniu kredytów komercyjnych: spadł on z 52% w 1999 roku do zaledwie 16% dwie dekady później. Segment direct lending, czyli bezpośredniego udzielania pożyczek przez fundusze private debt, osiągnął w 2024 roku wartość 1,9 biliona dolarów – to wzrost o 375% w porównaniu do 2011 roku.

Private debt na rynku polskim i europejskim

Pozycja i dynamika wzrostu w Polsce

Jak wynika z analiz Deloitte’a, pomiędzy początkiem 2020 roku a pierwszym kwartałem 2025 roku w Europie Środkowej przeprowadzono 235 transakcji typu private debt na łączną kwotę 1,5–2 miliardów euro, z czego aż 200 przypadło na Polskę. Średnioroczny wzrost tego rynku w regionie wynosi 18%.

Polski private credit to wciąż niewielki segment, ale jego wartość jest dynamiczna – obecnie oscyluje wokół 4 miliardów złotych, co stanowi mniej niż 1% wartości wszystkich kredytów udzielonych przedsiębiorstwom przez banki. Prognozy PwC i Strategy& wskazują, że do 2030 roku polski rynek długu prywatnego może wzrosnąć nawet czterokrotnie, osiągając niemal 17 miliardów złotych.

Przyczyny popularności i przyszłość sektora

Private debt staje się realną alternatywą dla kredytów bankowych. Mimo wyższych kosztów, przedsiębiorstwa coraz częściej sięgają po to rozwiązanie ze względu na elastyczność warunków zabezpieczeń oraz spłaty. Świadomość istnienia i możliwości private credit wśród polskich firm rośnie, a przyszłe regulacje bankowe mogą ten trend jeszcze przyspieszyć. Coraz częściej widać współpracę banków z funduszami private credit również w Europie Zachodniej, oferując klientom nowe źródła finansowania inwestycji.

• Private equity – inwestowanie w udziały firm z myślą o wzroście wartości i dalszej sprzedaży.
• Private debt – udzielanie pożyczek firmom, które nie chcą lub nie mogą korzystać z finansowania bankowego lub publicznego rynku obligacji.

Charakterystyka i rola funduszy private debt

Private debt to segment finansowania przedsiębiorstw o zwiększonym poziomie ryzyka kredytowego, który nie jest akceptowany przez klasyczne banki. Fundusze private credit nie tylko finansują rozwój firm, lecz także biorą udział w większych projektach infrastrukturalnych jako członek konsorcjum, najczęściej obejmując transze o wyższym poziomie ryzyka. Wynika z tego wyższy koszt finansowania, zrekompensowany wyższymi odsetkami i prowizjami.

1. Fundusze private debt znane są z większej gotowości do podejmowania ryzyka i szybszych decyzji inwestycyjnych niż instytucje bankowe.
2. Kredytowanie jest bardziej elastyczne i indywidualnie dopasowane do potrzeb przedsiębiorstw.
3. Wyższe zyski dla inwestorów wynikają z większego ryzyka finansowania.

„`